TİGEM Projesinde Damızlık Hesabı Tartışma Yarattı
Hükümetin küçükbaş hayvancılığı canlandırmak amacıyla başlattığı "3 yılda 150 bin koyun" projesinde hesaplar birbirini tutmuyor. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) verileri üzerinde yapılan analizler, yıllık 50 bin baş damızlık dağıtımının kurumun kendi ana sürüsünü yenilemesini imkansız kıldığını ortaya koydu.
Dişi Kuzu Sayısı Sınırda!
Proje kapsamında üreticiye dağıtılacak hayvanların 6 ila 18 aylık genç dişi hayvanlar olması planlanıyor. Ancak TİGEM’in en verimli yılı olan 2024 verileri, bu operasyonun risklerini gözler önüne serdi.
Doğan Kuzu Sayısı: 151.958 (Rekor yıl)
Dişi Kuzu Tahmini: Yaklaşık 75.000 - 76.000 (Yarısının dişi olduğu varsayımıyla)
Proje Gereksinimi: Yılda 50.000 baş.
Eğer TİGEM, doğan dişi kuzularının 50 binini dışarıya verirse, elinde kendi sürüsünü gençleştirmek için sadece 25 bin civarı hayvan kalacak. Bu durum, Türkiye’nin genetik hafızası olan ana sürünün yaşlanmasına ve verimden düşmesine neden olacak.
Islahçı Kimliği Zarar Görebilir
Türkiye’nin en büyük ıslahçı kuruluşu olan TİGEM, genetik sürüsünü her yıl tazelemek zorunda. Uzmanlar uyarıyor: TİGEM’in kendi ana kadrosunu yenilemeden elindeki tüm dişi materyali 3 yıl boyunca dağıtması, kurumun "damızlık ambarı" olma özelliğini ciddi anlamda zayıflatabilir.
Geçmiş Yılların Satış Ortalaması 20 Bini Geçmiyor
TİGEM’in geçmişteki damızlık satış performansına bakıldığında, 50 bin rakamının ne kadar gerçek dışı olduğu daha net görülüyor:
Normal Yıllar: Ortalama 13.000 - 21.000 baş arası satış.
Rekor Yıl (2023): Sadece 35.000 baş satış.
Yıllık 50 bin baş dağıtım hedefi, TİGEM’in tarihindeki en yüksek damızlık koyun satış rakamının bile yüzde 40 üzerinde görünüyor.
"Milli Genetik Sigortası" Tehlikede mi?
Sektör temsilcileri, kağıt üzerinde "bereket" olarak sunulan projenin, TİGEM gibi stratejik bir kurumun genetik stoklarını tüketmemesi gerektiğini vurguluyor. Eğer TİGEM kendi damızlıklarını yenileyemezse, 14 yılda bu noktaya gelinen sürü varlığında ciddi bir zaafiyet gündeme gelecek ve bu da ülke hayvancılığına büyük bir darbe vuracak.
Bundan dolayı Tarım Bakanlığının proje kapsamında şu soruların cevabını kamuoyu ile paylaşması gerekiyor;
1. TİGEM, kendi ana kadrosunu feda etmeden bu sayılara nasıl ulaşacak?
2. Kurumun ıslah çalışmaları bu operasyondan nasıl etkilenecek?
3. Proje kapsamında dağıtılacak hayvanların bir kısmı ithal mi edilecek?
