“Sarıkılçık pirinci” tartışmasına Tosya Belediyesi’nden açıklama
Çankır'nın Ilgaz Belediye Başkanı Mehmet Öztürk, kentin Ilgaz ilçesinde yetiştirilen "sarıkılçık pirinci" için Avrupa Birliği'nden coğrafi işaret tescil belgesi almak için çalışma yürüttüklerini açıkladı.
Belediye Başkanı Öztürk'ün açıklaması, "sarıkılçık pirinci"nin coğrafi işaret belgesiyle tescillendiği Kastamonu'nun Tosya ilçesinde tepkilere sebep oldu. Konuyla ilgili Tosya Belediyesi’nden yapılan açıklamada, Tosya sarıkılçık pirincinin ilçe dışındaki bölgelerde ekolojik şartlar sebebiyle aynı kalitede yetişmediğini ve bu durumun başka bölgelerde sahiplenilmesinin önüne geçtiğini dile getirildi.
Tosya sarıkılçık pirincinin coğrafi işaret tesciliyle koruma altında olduğunun belirtildiği açıklamada, tescil haklarının korunması için gerekli her türlüğü hukuki sürecin titizlikle takip edileceği ifade edildi. Belediyenin açıklamasında şu bilgiler verildi:
"Tosya sarıkılçık pirinci, yaklaşık 500 yıllık köklü geçmişiyle Anadolu'nun en kıymetli tarımsal miraslarından biridir. Tarihi kayıtlarda 'padişah hassı' olarak nitelendirilen bu eşsiz lezzet, 16. yüzyıldan bu yana Tosya ile özdeşleşmiş, 1926 yılında Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün talimatıyla Türkiye'nin ilk çeltik fabrikasının Tosya'da kurulmasıyla birlikte bu kültür kurumsal bir kimlik kazanmıştır.
Tosya sarıkılçık, maratelli, akçeltik ve yaşar pirinçleri, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 12 Kasım 2014 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, 8 Kasım 2017 tarihinde 230 tescil numarasıyla münhasıran Tosya Belediye Başkanlığı adına 'Menşe Adı' statüsünde tescil edilmiştir. Bu coğrafi işaret tescili, ürünün sadece Tosya sınırları içerisinde, Devrez Vadisi'nin sunduğu özel toprak yapısı ve kar sularıyla sulanması sonucu oluşan özgün karakterini koruma altına almaktadır.
Bilimsel araştırmalar ve geçmişte yapılan saha denemeleri, sarıkılçık yerel genotipinin Tosya dışındaki ekolojik şartlarda aynı kaliteyi veremediğini, hatta hastalıklar nedeniyle tohum dahi oluşturamadığını açıkça ortaya koymuştur. Bu durum, Tosya "sarıkılçık pirinci'nin başka bölgelerce sahiplenilmesinin önündeki biyolojik en büyük engeldir.
Ürünümüzün sahip olduğu düşük amiloz (karbonhidratların daha küçük parçalara bölünmesi) oranı, özgün aroması ve kendine has morfolojik yapısı, onu diğer tüm pirinç türlerinden ayıran sarsılmaz özellikleridir. Tosya Belediye Başkanlığı koordinesinde yürütülen denetim komisyonumuz; ekimden hasada, geleneksel ‘keşan’ yönteminden paketlemeye kadar olan tüm süreçleri titizlikle takip etmektedir.
2025 yılı itibarıyla Tosya'da 900 hektarlık ekim alanında gerçekleştirilen üretimle 7 bin 380 ton rekolteye ulaşılmış olup, bu veriler Tosya'nın üretimdeki gücünü ve haklılığını perçinlemektedir. Bu hukuki ve tarihi gerçekler ışığında "Tosya Sarıkılçık Pirinci" isminin ve markasının tescil dışı alanlarda kullanılmasına veya sahiplenilmesine yönelik girişimler, coğrafi işaret hukukuna aykırılık teşkil etmektedir.
Belediyemiz, bu milli değerin aslına uygun şekilde korunması ve gelecek nesillere aktarılması hususundaki kararlılığını sürdürecek, tescilli haklarımızın korunması için gerekli her türlü hukuki süreci titizlikle takip edecektir."
