Hobi bahçelerine yeni düzenleme: Üretene kal, ranta gidene çıkış
İlk tekliftin ruhunda ve amacında bir değişiklik olmasa da ara bir formülle ve doğru iletişim diliyle kanun tekliği yeniden kamuoyunun görüşüne sunulacak.
Tarım arazilerinin parçalanmasının önüne geçmeyi amaçlayan teklife asla kaçak yapılara af getirecek bir madde eklenmeyecek. İlk tekliftin ruhunda ve amacında bir değişiklik olmasa da ara bir formülle ve doğru iletişim diliyle kanun tekliği yeniden kamuoyunun görüşüne sunulacak. Tarım arazilerinin parçalanmasının önüne geçmeyi amaçlayan teklife asla kaçak yapılara af getirecek bir madde eklenmeyecek.
TEKLİFİN AMACI VE ÇERÇEVESİ
TBMM’ye sunulan ilk kanun teklifinin amacı ve çerçevesi şöyleydi: - Mevcut yasalarda zaten hobi bahçelerine inşa edilmiş kaçak yapıların yıkılması ve ceza kesilmesi vardı. Bu yasa ile tarım arazisine bungalov, bağ evi, villa gibi imara aykırı kaçak yapılar inşa edenlere uygulanacak para cezaları artırılıyordu. - Aynı zamanda bu tür kaçak yapılara altyapı hizmeti veren belediyeler, elektrik dağıtım şirketi, su ve telekom şirketlerine de abone başına para cezası uygulanması öngörülüyordu. - Bu gibi durumdaki arazilerin eski haline döndürülmesi amaçlanıyordu. - Hobi bahçesi adı altında tarım arazilerinin parçalanması, yapı kooperatiflerinin tarım arazisi satın almaları yasaklanırken, kaçak uygulamalara metrekare bazlı yüksek para cezaları uygulanacaktı. - Özetle bu kanun teklifi, tarım arazisini konuta çeviren ve imar rantı kovalayanlara yönelik yaptırımlar içeriyordu.
AK PARTİ MKYK’DA DONDURULDU
AK Parti MKYK toplantısında bu konuda vatandaşlardan gelen tepkiler, meselenin siyasi ve sosyolojik alt yapısı görüşülüp tartışıldı.
Toplantıda,
- Teklifin emekliler ve orta sınıfla birlikte milyonlarca kişiyi ilgilendirdiği ve orta sınıfın, “ayağımı basacağım küçük bir toprağım olsun” hayalini sekteye uğrattığı dile getirildi. Teklifin oy kaybına ve siyasi reflekse yol açacağı dile getirildi.
- Teklifin vatandaşa iyi anlatılması gerektiği ve doğru bir iletişim dilinin kurgulanması gerektiği vurgulandı. - Toplu yıkımların doğrudan seçmen tepsisine yol açabileceği riskine dikkat çekildi.
- Aynı zamanda karşıt görüş olarak bazı turizm bölgelerinde, büyük kentlerde fiilen yarı-yerleşim düzeni oluştuğu, bunun ekonomik adaletsizliğe yol açtığı, aynı zamanda tarım yapılabilir arazilerin bu şekilde yok edildiği dile getirildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla, “Vatandaş mağdur edilmesin, orta bir yol bulunsun. Teklif üzerinde tekrar detaylı ve hassas bir çalışma yapılsın” görüşü benimsendi.
GERÇEK HOBİ BAHÇESİ-RANT AMAÇLI YAPI
Teklif üzerinde çalışmalara başlandı ve bir ayrıma gidilmesi yönünde güçlü kanaat oluştu. Buna göre, gerçek hobi bahçesi ile rant amaçlı yapı birbirinden ayrılacak. Bu, çok kolay bir uygulama değil ancak gerçekten tarım üretimi yapan, meyve-sebze yetiştiren ve toprağı ekip biçenlere izin verilmesi, villa/ticari yapılaşma yoluna gidenlere ise sıfır tolerans uygulanması benimsendi. En güçlü senaryo olarak şu öne çıktı: “Eski yapılar tamamen yıkılmayacak anacak buralarda tarımsal üretim şartı getirilecek. Bu tarlalar artık kayıtlı olacak ve Tarım Bakanlığı’ndan izin alınacak. Aynı zamanda buralara ek vergi ve harç benzeri bir vergilendirme modeli izlenecek.
Formülün özü; “Üretim yapıyorsan kal, rant için ev yaptıysan git” şeklinde özetlenebilir. Yasa çıktıktan sonra, tarım arazilerine yeni hobi bahçeli kurulmasına izin verilmeyecek. Elektrik-su aboneliğine yeni düzenleme çerçevesinde izin verilmeyecek. Sıkı denetim mekanizmaları getirilecek. Tarım, Çevre ve İçişleri Bakanlığı özellikle büyükşehirlerin ve turizm kentlerinin çevresinde ortak denetim çalışmaları yürütecek. Tarım dışı kooperatiflere tarım arazisi edinme izni verilmeyecek, mevcut kooperatiflerin de tarım kooperatiflerine dönüştürülmesi istenecek. Yetkilendirilmiş, sadece tarımsal üretim izinli kooperatifler faaliyet gösterebilecek. Sözleşmeli/taahhütlü üretim modeline geçilmesi de seçenekler arasında…
KONUŞULAN FORMÜLLER
Kanun teklifi ile ilgili kamuoyunda konuşulan formüller şunlar:
Lisanslı hobi bahçesi sistemi: - Ruhsatlı alanlar oluşturulabilir-
Standart: küçük yapılarda üretim zorunlu tutulabilir.
Tarımsal üretim puanı: - Üretim yapmayanın hakkı düşer - Yapanın hakkı korunur
Bölgesel zonlama: - Verimli tarım arazisi tamamen yasaklanır - Marjinal alanlarda sınırlı izin verilir
Mikro tarım modeli: - Hobi bahçesi yerine kooperatiflere profesyonel üretim izni verilir - Araziler kamu ile ortak işletilir.
Vergisel caydırıcılık: - Tarım dışı kullanıma ağır vergiler getirilir - Tarım yapana teşvik verilir.
Sonuç olarak; Türkiye’de hobi bahçesi olgusu artık sosyal bir gerçekliğe dönüşmüş durumda. Ama aynı zamanda tarım arazilerinin kaybedilmesinin de ana nedenlerinden biri. Bu yüzden yeni yasa imar veya tarım affı dışında ikisinin arasında hibrit bir model olacak gibi görünüyor.
