Hürmüz Krizi Tarımı Etkiledi: Gübrede Yeni Tedbirler

ABD ve İsrail'in İran'ı vurması ile başlayan savaş, Hürmüz Boğaz'ın fiili olarak kapanmasına yol açarken petrol, gübre ve tarım ürünü taşıyan gemilerin geçişine izin verilememesi kritik sektörlerde tedarik zincirinin bozulmasına yol açtı.

Dünyada petrolün yüzde 20'sinin, üre gübresinin yüzde 25-35'inin, amonyağın yüzde 25-30'unun ve fosfatlı gübrenin önemli bölümünün geçtiği kritik Hürmüz Boğazı'nın ne kadar süreyle kapalı kalacağı belirsizliğini korurken Bakanlık, gerek gıda arz güvenliğinin sağlanması gerekse tarımsal üretimin aksamaması için yeni tedbirleri devreye aldı.

Gübre stokları yeterli seviyeye ulaştırıldı

Bu kapsamda tarımsal üretimde ve sanayide kullanılmak üzere özel sektör tarafından gübre ve gübre ham maddesi tedarikleri yapıldı. Bu sayede üreticilerin bu dönemde ihtiyaç duyacağı gübre stokları yeterli seviyeye ulaştırıldı. Ancak belirsizlik nedeniyle tüm dünyada gübre fiyatları da artmaya başladı.

Üre gübresinde gümrük vergisi sıfıra indirildi

Güzlük ekilişler için üst gübre, yazlık ekilişleri için de taban gübresinin yoğun kullanıldığı ilkbahar döneminde bu üründeki fiyat artışının kontrol edilmesi ve çiftçilerin gübreye erişimini sağlamak amacıyla alternatif ülkelerden ilk etapta uygun fiyata üre gübresi temin edilmesi amacıyla yüzde 6,5 olan gümrük vergisi sıfıra indirildi.

Üreticilerin gübreye erişimini sağlamak amacıyla amonyum nitrat ve kalsiyum amonyum nitrat gübrelerinin ihracatı durdurularak, bu ürünlerin yurt içinde kullanılması için tedbirler alındı. Gübre ve gübre ham maddelerini alternatif pazarlardan temin etmek amacıyla bu ürünlerin yoğun olduğu ülkelerle görüşmeler de sürdürülüyor.

Amonyum nitrat gübresinin kullanılmına izin

Bakanlıkça 81 il valiliğine gönderilen genelgeyle, amonyum nitrat gübresinin tarımda yeniden kullanılmasına izin verildi.

Bu kararla, kurulu yerli üretim kapasitesini kullanmak ve üreticilerin daha uygun fiyatla gübreye ulaşabilmesini temin etmek amacıyla özellikle kuru tarım şartlarına uygun, bitkinin kısa ve uzun vadede azot ihtiyacını karşılayan, 2016'dan beri tarımda kullanımı yasaklı olan amonyum nitrat gübresinin önü açıldı.

Nitratlı gübrelerin (yüzde 33 amonyum nitrat, yüzde 26 kalsiyum amonyum nitrat, potasyum nitrat ve sodyum nitrat) el yapımı patlayıcı yapımında kullanımının engellenmesi amacıyla 8 Haziran 2016 tarihinde satış ve sevkiyatları durdurulmuştu.

Güvenlik önlemleri en üst seviyede

Genelgeye göre, amonyum nitrat gübresinin satış ve sevkiyatı 30 Mayıs'a kadar yapılacak. Gübre üreticisi ve ithalatçı firmalarca dağıtıcılara yapılacak sevkler, Gübre Takip Sistemi (GTS) üzerinden gerçekleştirilecek. Gübre dağıtıcıları, sevklerin stok kabulünü yapmadan çiftçiye satışı tamamlayamayacak.

Çiftçi hak edişleri, Çiftçi Kayıt Sistemi'nde (ÇKS) yer alan arazi büyüklüğü ve ürün deseni dikkate alınarak GTS üzerinden yapılacak. Dağıtıcılarca amonyum nitrat gübresinin stok çıkışı, satış esnasında gerçekleştirilecek. ÇKS kaydı ve GTS hak edişi olmayan çiftçilere, kesinlikle amonyum nitrat gübresi satışı yapılmayacak.

İl ve ilçe el yapımı patlayıcı komisyonlarınca gübre dağıtıcılarının rutin denetimleri yapılarak aksi davrananlar hakkında Nitrat Azotu İçeren Kimyevi Gübrelerin Satışı, Nakli ve Stok Bildiriminin Kontrolüne Dair Tebliğ kapsamında Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak.